Gdy myślimy o architekturze epoki Renesansu, przed oczyma wyobraźni stają nam obrazy wspaniałych pałaców z bogato zdobionymi fasadami, pełnymi arkad i wspartych na kolumnach łuków.
Jednak architektura renesansu to nie tylko pałace i kościoły, choć to one były pierwszymi materialnymi realizacjami założeń epoki, rozmiłowanej w rozumie, sztuce i kulturze.
Bogaci mieszczanie
I tak bogate mieszczaństwo Florencji czy Sieny miało w zwyczaju budować podmiejskie wille- rezydencje. Służyły one wypoczynkowi lecz były również ośrodkiem życia towarzyskiego. Skąpane w słońcu wybrzeże, chłodzone powiewami morskiej bryzy wydawało się być znacznie lepszym miejscem na przeczekanie letnich upałów, niż okute cegłą i betonem, najpiękniejsze nawet miasto.
Społeczna pozycja mieszczaństwa stale rosła, sprzyjał temu rozkwit handlu. Kamienice, fontanny i pomniki zdobiące place Florencji powstawały w zgodzie z renesansowym wzorcem. Z jednej strony były to budowle monumentalne, z drugiej- cechowała je prostota linii, wieka dbałość o proporcje i symetrię. Sięgnięcie do wzorów architektonicznych rodem z antyku pociągało za sobą również dbałość o perspektywę. Kolumny były niekiedy pogrubiane w środkowych partiach po to tylko, by widziane z pewnej odległości nie sprawiały wrażenia wklęsłych.
Podstawy budowli zorientowane były często na planie krzyża, jak miało to miejsce w przypadku kościołów, jednak kształt pałaców czy dworów często wpisywał się w kwadrat, prostokąt, wielobok a nawet koło. Kopuły budynków zdobiono misternymi kasetonami, liczne arkady dopełniały wrażenia harmonii.
Okna budowli zazwyczaj były trójskrzydłowe, sklepienia ostrołukowe zastąpiły kolebkowe bądź zwierciadlane, bogato zdobione malowidłami. Budynki starano się wkomponować w otoczenie, pierwsze kroki stawiała urbanistyka, nową architekturę Ferrary, Sieny czy Florencji tworzono w oparciu o regularny plan geometryczny. Do najczęściej używanych materiałów budowlanych należały kamień, cegła i drewno.
Architektura współczesna
Współcześnie budujemy szybko i tanio, choć bywa, że również spektakularnie. Strzeliste wieżowce Manhattanu są świadectwem niebywałej wiedzy technicznej epoki, jednak ich spektakularna forma skrywa często utylitarny charakter. Nie wiadomo również, jak odporna na upływ czasu jest powstająca w ten sposób architektura.
Tymczasem wysokość wieżowca nie tylko jest odzwierciedleniem ducha epoki, lecz równie często dyktowana jest niebotyczną ceną pojedynczej działki wrocław w centrum miasta. Sama architektura budynków nierzadko tworzona jest nie tyle przez architektów ile księgowych, bezwzględnie tnących wszelkie koszta. Owocem takiego podejścia jest sytuacja, w której idąc ulicami Filadelfii czy los Angeles, zwracamy uwagę na wystawy wielkich sklepów. Do głowy nam nie przyjdzie, by rzucić okiem na fasady budynków.