Jedną z najbardziej znanych miejscowości mazurskich, obleganych co roku przez tysiące turystów są Mikołajki. To niewielkie miasto położone nad jeziorami Tałty i Mikołajskim, w okresie wakacyjnym jest wręcz oblężone przez wodniaków i żeglarzy z całej Polski, i nie tylko.
Pierwsze wzmianki o Mikołajkach pochodzą z XV wieku, kiedy to władzę sprawowali Krzyżacy. Pierwotnie znajdowała się w tym miejscu staropruska osada. Prawa miejskie Mikołajki otrzymały w XVIII wieku za panowania króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I. Od 1843 roku miasto mocno się ożywiło po uruchomieniu stałej żeglugi na Mazurach. W 1911 roku ustanowiono połączenie kolejowe z Mrągowem i Orzyszem, co spowodowało, iż Mikołajki w ciągu kilku lat stały się popularną miejscowością turystyczną.
Miasto posiada bogatą bazę turystyczną. Mazury noclegi to hasło, pod którym można znaleźć wiele ciekawych ofert noclegowych właśnie dotyczących Mikołajek. Są to zarówno propozycje hoteli wysokiej klasy, jak i prywatne kwatery.
Położenie miasteczka nad atrakcyjnymi jeziorami stworzyło tu żeglarską stolicę Polski. Jest tu przystań Żeglugi Mazurskiej oraz mikołajska przystań żeglarska (uważana za jedną z najlepszych w kraju), do której w sezonie przybijają tysiące żaglówek. Są tu liczne wypożyczalnie jachtów, łodzi motorowych i kajaków.
Na turystów spragnionych nie tylko rekreacyjnych wrażeń czeka Muzeum Reformacji Polskiej, gdzie można zobaczyć kancjonały ewangelickie, postylle i Pisma Święte z XVII-XIX wieku. Warto także odwiedzić kościół ewangelicki pw. Św. Trójcy z 1842 roku oraz neogotycki kościół katolicki Matki Boskiej Różańcowej z 1910 roku.
W okolicy Mikołajek znajduje się Jezioro Łuknajno, które przez UNESCO uznane zostało za światowy rezerwat biosfery, jako istotny dla życia i rozrodu ptaków w skali świata obszar wodno-błotny.
Dodatkową atrakcją jest samochodowy Rajd Polski, którego baza jest w Mikołajkach od 2005. Rajd ten jest drugim, po Monte Carlo, najstarszym rajdem samochodowym na świecie.